Jakub Dampc – aplikant adwokacki – avocat stagiare – trainee attorney at law

Czy podczas jazdy pojazdem po drodze zdarzyło Ci się natrafić na nawierzchnię złej jakości, uszkodzoną lub po prostu niedostosowaną do prawidłowego użytkowania? A może w wyniku wadliwie ułożonej kostki brukowej na chodniku doznałeś szkody podczas poruszania się pieszo?

Takie sytuacje, niestety, nie należą do rzadkości — zwłaszcza biorąc pod uwagę stan infrastruktury drogowej w Polsce oraz wszechobecne, często niewłaściwie zabezpieczone remonty dróg.

Problemy te najczęściej wynikają z zaniedbań w zakresie obowiązków utrzymania dróg w należytym stanie technicznym, takich jak brak bieżących napraw i konserwacji, niewłaściwe oznakowanie niebezpiecznych odcinków drogi czy nieprawidłowe zabezpieczenie prowadzonych robót drogowych. W konsekwencji użytkownicy dróg — zarówno kierowcy, jak i piesi — mogą ponosić realne szkody majątkowe i niemajątkowe.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku powstania szkody wskutek korzystania z drogi publicznej istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania za jej niedostosowanie do prawidłowego użytkowania. Zważywszy na fakt, iż łączna długość dróg publicznych w Polsce wynosi około 427 580,3 km, odpowiedzialność za tego rodzaju szkody najczęściej spoczywa na Skarbie Państwa lub właściwym organie zarządzającym konkretną drogą publiczną.

W niniejszym artykule zostaną przedstawione podmioty odpowiedzialne za szkody wyrządzone w wyniku zaniechań związanych z utrzymaniem dróg publicznych, okoliczności warunkujące powstanie tej odpowiedzialności oraz zasady jej ponoszenia.

I. Podmioty odpowiedzialne

• dla dróg krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad,
• dla dróg wojewódzkich – zarząd województwa,
• dla dróg powiatowych – zarząd powiatu,
• dla dróg gminnych – wójt (burmistrz, prezydent miasta),
• w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta,
• funkcje zarządcy dróg krajowych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, oraz dróg wojewódzkich, może pełnić zarząd związku metropolitalnego.

II. Podstawa prawna

Należy zaznaczyć, że problematyka odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone użytkownikom drogi publicznej jest na tyle szeroka, że nie sposób wymienić wszystkich podstaw prawnych, które mogą być źródłem roszczeń we wskazanym przedmiocie.

Niemniej, najważniejsze podstawy prawne to:

• Art. 77 Konstytucji: ,,Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”.
• Art. 415 Kodeksu Cywilnego: ,,Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.
• Art. 416 Kodeksu Cywilnego: ,,Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu”.
• Art. 417 § 1 Kodeksu Cywilnego: ,,§ 1.  Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
• Art. 417 § 2 Kodeksu Cywilnego: Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

III.